Tensionet rreth Groenlandës janë rritur ndjeshëm pas deklaratave të presidentit amerikan Donald Trump për mundësinë e marrjes së kontrollit mbi ishullin strategjik në Arktik. Sipas sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, blerja e ishullit nga SHBA-të mbetet opsioni kryesor, megjithëse përdorimi i forcës nuk është përjashtuar.
Ministri i Jashtëm francez, Jean-Noël Barrot, ka paralajmëruar se Parisi po përgatit një përgjigje “bindëse dhe vendimtare”, e cila pritet të publikohet së shpejti dhe të ndahet me partnerët evropianë. “Pavarësisht formës apo origjinës së presionit, kemi nisur punën për t’u përgatitur të përgjigjemi,” tha ai.
Qeveria amerikane ka justifikuar interesin e saj për Groenlandën duke e lidhur me sigurinë kombëtare, një qëndrim që vëzhguesit e shohin si mundësi për të justifikuar edhe përdorimin e forcës. Groenlanda ka një shkallë të lartë autonomie, por mbetet pjesë e Mbretërisë së Danimarkës, një anëtare e NATO-s. Strategjia e SHBA-ve duket të mbështetet në kombinimin e paqartësisë dhe presionit diplomatik për të hapur negociatat.
Danimarka dhe qeveria lokale e Groenlandës kanë kërkuar një takim me Rubio, i planifikuar për javën e ardhshme. Ministri danez i Jashtëm, Lars Rasmussen, ka deklaruar se “nuk na duhen britmat, por një dialog racional.” Ndërsa ministrja e Jashtme e Groenlandës, Vivian Motzfeldt, ka shtuar: “Asgjë për Groenlandën pa Groenlandën. Ne do të marrim pjesë në negociata, sepse vendimet nuk mund të merren pa ne.”
Shtëpia e Bardhë ka theksuar se “të gjitha opsionet mbeten në tryezë për presidentin Trump”, por diplomacia mbetet prioritet. Zëdhënësja Karoline Leavitt ka sqaruar se blerja e Groenlandës nuk është një ide e re dhe qëllimi është “të frenojë agresivitetin rus dhe kinez në Arktik.”
Historikisht, ideja për blerjen e Groenlandës daton që nga shekulli i 19-të, kur William H. Seward e kishte shqyrtuar bashkë me Alaskën. Trump e riktheu këtë ide në vitin 2019, por përplasjet dhe kërcënimet e mundshme ushtarake kanë shkaktuar shqetësim në Evropë. Liderët evropianë, përfshirë Gjermaninë dhe Francën, po përpiqen të ulin tensionet dhe të ndajnë mesazhe uniteti në mbështetje të Danimarkës dhe Groenlandës.
Sipas raportimeve, SHBA-të kanë diskutuar edhe një model bashkëpunimi të ngjashëm me Compact of Free Association (COFA), i përdorur me shtete të vogla të Paqësorit, që lejon praninë e forcave amerikane në këmbim të ndihmave ekonomike dhe përfitimeve tregtare.
