Avioni i Forcave Ajrore të SHBA-së, Boeing WC-135R Constant Phoenix, i përdorur për të zbuluar aktivitetin bërthamor, u pa duke fluturuar përmes disa shteteve të enjten, duke ngjallur shqetësim tek vëzhguesit.
Të dhënat e fluturimit tregojnë se ky i ashtuquajturi “nuklear-snifer” u ngrit nga Nebraska, u rrotullua mbi South Dakota dhe bëri një hark afër Fargo, North Dakota. Aktualisht, avioni po qarkullon mbi Rapid City, South Dakota, ndërsa vazhdon misionin e tij.
Qëllimi i WC-135R është të mbledhë mostra atmosferike për të zbuluar dhe identifikuar mbetjet radioaktive nga shpërthimet bërthamore, duke mbështetur verifikimin e traktateve të kontrollit të armëve dhe sigurinë kombëtare përmes monitorimit të detonimeve bërthamore dhe gjurmimit të rënies radioaktive.
Ky fluturim ndodh ndërkohë që traktati bërthamor SHBA-Rusi, New START Treaty, pritet të skadojë më 5 shkurt, duke shkaktuar shqetësime tek disa vëzhgues.
Ndërsa zyrtarët amerikanë nuk kanë konfirmuar arsye për misionin, fluturimet brenda vendit të WC-135R përdoren shpesh për trajnim ekuipazhi, kalibrimin e pajisjeve ose monitorimin e rrezatimit të sfondit.
Megjithatë, të enjten, kompania Northrop Grumman gjithashtu lansoi për herë të parë një mjet testimi për raketat balistike ndërkontinentale (ICBM), ngjarje që përkon me fluturimin e WC-135R. Ky mjet testimi përdor pjesë nga raketat bërthamore të dekomisionuara, por nuk është i armatosur dhe nuk mund të bartë armë bërthamore, duke shërbyer vetëm si platformë testimi për sistemet amerikane të mbrojtjes raketore.
Robin Heard, drejtor i targets dhe interceptors te Northrop Grumman, tha:
“Duke integruar teknologjinë dixhitale në çdo fazë të ripërtëritjes së objektivit ICBM dhe proceseve të reja të integrimit, ne kemi përmirësuar operacionet në terren, sigurinë operacionale dhe efektivitetin ekonomik për klientët tanë. Efikasiteti i identifikuar gjatë fluturimit të parë të këtij objektivi do të ndikojë pozitivisht në testet e ardhshme.”
Nuk dihet nëse fluturimi i WC-135R ka lidhje me testin e ICBM.
WC-135R është modifikuar posaçërisht me një sistem mbledhjeje atmosferike që i lejon ekuipazhit të zbulojë re radioaktive në kohë reale. Ai është i pajisur me filtra të jashtëm për kapjen e grimcave dhe një sistem kompresimi për të mbledhur mostra të ajrit të plotë për analizë.
Fluturimi operohet nga ekuipazhi i kabinës së 45th Reconnaissance Squadron në Offutt Air Force Base, Nebraska, ndërsa operatorë të specializuar pajisjesh janë të caktuar në Detachment 1 të Air Force Technical Applications Center, gjithashtu në Offutt.
Programi Constant Phoenix daton që nga 16 shtatori 1947, kur Gjenerali Dwight D. Eisenhower u dha detyrë Forcave Ajrore të Ushtrisë për të zbuluar shpërthime atomike në të gjithë botën.
Në një mision historik në shtator 1949, një avion WB-29 që fluturonte midis Alaskës dhe Japonisë mbledhi mbetjet nga shpërthimi i parë atomik i Rusisë, një ngjarje që në fillim konsiderohej e pamundur deri në mes të vitit 1950.
Gjatë dekadave, avionë si WB-50 dhe më vonë WC-135 zëvendësuan modelet e mëparshme, duke u bërë baza e detektimit ajror bërthamor të SHBA-së. Misionet e mbledhjes së mostrave ajrore kanë përfshirë Lindjen e Largët, Oqeanin Indian, Gjirin e Bengalit, Mesdheun, rajonet polare dhe bregdetet e Amerikës së Jugut dhe Afrikës. WC-135W ka ndjekur rënien radioaktive nga Chernobyli në 1986.
Sot, flota WC-135 vazhdon të mbështesë Traktatin e Ndërprerjes së Testeve Bërthamore 1963, i cili ndalon testet bërthamore mbi tokë, duke mbajtur këta avionë si platformën e vetme ajrore të SHBA-së për mbledhje ajrore bërthamore.
Fluturimi i së enjtes ngjalli reagime në rrjetet sociale, ku përdoruesit përmendën skadimin e traktatit bërthamor SHBA-Rusi.
Traktati New START u nënshkrua më 8 prill 2010, duke shënuar marrëveshjen e tyre të tetë. Në shtator, presidenti rus Vladimir Putin propozoi që të dyja palët të pranonin një shtesë 12-mujore për të respektuar kufijtë e New START, që caktojnë numrin maksimal të kokave bërthamore të vendosura në 1,550 për secilën palë.
Presidenti amerikan Donald Trump ende nuk ka dhënë një përgjigje zyrtare, dhe analistët perëndimorë të sigurisë janë të ndarë mbi urtësinë e pranimit të ofertës së Putinit.
