Liderët e Bashkimit Evropian u takuan të enjten në një kështjellë belge, ndërsa blloku i 27 shteteve përballet me antagonizëm nga Presidenti amerikan Donald Trump, taktika të forta ekonomike nga Kina dhe kërcënime hibride nga Rusia — sfida që kanë detyruar Evropën të rishikojë qasjen ndaj diplomacisë dhe tregtisë.
“Kemi të gjithë për detyrë të ndryshojmë kursin, dhe të gjithë e dimë drejtimin,” tha Kryeministri belg Bart De Wever të mërkurën, para takimit. “Por ndonjëherë duket sikur jemi mbi urën e një anijeje duke shikuar horizontin pa mundur të prekim timonin.”
Presidenti francez Emmanuel Macron dhe Kancelari gjerman Friedrich Merz arritën së bashku, duke kaluar urën e kështjellës Alden Biesen të shekullit të 16-të, një simbol i bashkëpunimit mes dy qendrave tradicionale të fuqisë në BE, pas deklaratave të tyre publike për pozicione strategjike të ndryshme.
“Ndajmë këtë ndjesi urgjence që Evropa duhet të veprojë,” tha Macron duke qëndruar pranë homologut të tij gjerman mbi tapetin e kaltër të mirëseardhjes.
Takimi ka për qëllim të formojë agjendën e një samiti tjetër që do të mbahet në fund të marsit.
“Dua që Bashkimi Evropian të bëhet më i shpejtë, më i fortë dhe mbi të gjitha, të sigurojmë një industri konkurruese në Evropë,” tha Merz.
Linjat e ndara në debatet për të ardhmen e Evropës
Merz dhe Kryeministrja italiane Giorgia Meloni përfaqësojnë një krah të bllokut që kërkon deregullim, rivendosjen e marrëdhënieve me Uashingtonin dhe nënshkrimin e marrëveshjeve tregtare si ajo me vendet e Mercosur-it në Amerikën e Jugut.
BE “nuk mund të vazhdojë të hiper-rregullohet,” tha Meloni. “Nuk ka kohë për të humbur.”
Franca, në anën tjetër, po udhëheq një shtysë për “autonomi strategjike”, që do të thotë një bllok më pak i varur nga Uashingtoni. Macron argumenton se vendet e BE-së duhet të blejnë ekskluzivisht nga prodhues evropianë, ndërsa Merz dhe Meloni mbrojnë blerjet edhe nga kompanitë e huaja.
Macron theksoi gjithashtu se duhet të mbrohen sektorë “veçanërisht të kërcënuar” si teknologjitë e pastra, kimikatet, çeliku, industria e automobilave dhe ajo e mbrojtjes. Ai përmendi presionet e mëdha nga Kina dhe tarifat e SHBA-së, si dhe kërcënimet e praktikave detyruese.
Sfida financiare dhe “Eurobond-et e së ardhmes”
Liderët e BE-së diskutuan gjithashtu instrumente të reja financiare për të mbrojtur bllokun në një sistem tregtar global të tronditur nga tarifat e Trump dhe kufizimet e Kinës mbi mineralet kritike.
Macron ripërsëriti thirrjen për mundësinë që BE të marrë hua, të ashtuquajturat “Eurobond-e për të ardhmen”, që sipas tij do t’i jepnin Evropës mundësinë për të sfiduar hegjemoninë e dollarit.
Shumica e liderëve kërkojnë veprime në linjë me strategjinë stimuluese të sugjeruar nga ish-kreu i Bankës Qendrore Evropiane, Mario Draghi, duke përfshirë prerjen e rregulloreve, investime në infrastrukturë dhe zgjerimin e marrëdhënieve tregtare.
“Ka shumë barriera që pengojnë lëvizjen e kapitalit dhe parave nga një vend në tjetrin, shumë pengesa për thjeshtim,” tha Roberta Metsola, Presidentja e Parlamentit Evropian. “Mjaft fjalë, më shumë veprime.”
Gjermania dhe Italia pritet të kërkojnë veprime konkrete për reduktimin e burokracisë në BE, forcimin e tregut të përbashkët dhe politikë tregtare ambicioze bazuar në rregulla të përbashkëta dhe lojë të barabartë.
Presion qytetar për një BE më të fortë
Sondazhet e Eurobarometrit tregojnë se qytetarët e BE-së kërkojnë një udhëheqje më të unifikuar dhe ambicioze, duke marrë parasysh kërcënimet ushtarake, presionet ekonomike dhe pasigurinë klimatike.
“Asnjëherë nuk ka pasur një moment më të mirë për liderët evropianë që të përgjigjen ndaj kërkesave të qytetarëve për veprim më të madh evropian,” tha Alberto Alemanno, profesor i së drejtës evropiane në HEC Paris.
Ky takim synon të vendosë një drejtim të qartë për BE-në në arenën globale, duke kombinuar politikë ekonomike, mbrojtje dhe diplomaci strategjike për të përballuar sfidat e së ardhmes.
