Me dhimbje është pritur lajmi për ndarjen nga jeta të Don Kelmend Spaqit – priftit katolik që me veprat e tij gjatë luftës në Kosovë u shndërrua në një figurë frymëzuese të humanizmit, guximit dhe solidaritetit njerëzor.
Në kujtesën kolektive ai mbetet si bariu shpirtëror që, në kohët më të errëta, nuk njohu dallime feje apo përkatësie, por pa vetëm njerëz në nevojë. Në pranverën e vitit 1999, në kulmin e luftës, dera e kishës së Shna Ndout në Gllogjan u bë strehë shpëtimi për qindra shqiptarë të rrezikuar. Brenda atyre mureve, frika dhe shpresa bashkëjetonin, ndërsa Don Kelmendi qëndronte si një mburojë e gjallë përballë dhunës.
Një nga momentet më domethënëse që dëshmon madhështinë e tij njerëzore ndodhi të dielën e Pashkëve, kur një oficer serb urdhëroi ndarjen e të strehuarve në myslimanë dhe katolikë. Përballë mitralozit, prifti nuk u tërhoq. Me një qëndrim të palëkundur, ai u përgjigj: “Këtu nuk ka myslimanë e katolikë. Këta janë të gjithë shqiptarë të pafajshëm në vendin e tyre. Nëse doni ta bëni këtë, më vrisni mua të parin.” Ishte një akt që tejkaloi kufijtë e fesë dhe u kthye në një deklaratë të fuqishme të dinjitetit njerëzor.
Po aq prekëse është edhe historia e kambanës së kishës, e cila në atë kohë nuk thërriste vetëm për meshë. Në ditët e Ramazanit, ajo binte për të njoftuar besimtarët myslimanë për kohën e iftarit. Në një realitet të përçarë nga lufta, tingulli i saj u bë simbol i respektit dhe bashkëjetesës ndërfetare. Kur një përfaqësues ndërkombëtar pyeti për këtë praktikë të pazakontë, përgjigjja e Don Kelmendit ishte e thjeshtë, por e thellë: ishte një shenjë respekti për vëllezërit myslimanë që ndanin të njëjtin fat.
Gjatë ditëve më të rënda, kur forcat serbe rrezikonin të hynin në kishë, ai qëndroi i vendosur, duke kërkuar që, nëse duhej derdhur gjak, ai dhe murgeshat të ishin të parët. Kjo gatishmëri për sakrificë e bëri atë jo vetëm një udhëheqës fetar, por një hero moral të kohës së tij.
Sot, me ndarjen e tij nga jeta, humbet një njeri i madh, por trashëgimia e tij mbetet e gjallë. Don Kelmend Spaqi nuk ishte vetëm prift – ai ishte një urë mes njerëzve, një zë i ndërgjegjes dhe një dëshmi se në kohë lufte, humanizmi mund të triumfojë mbi urrejtjen.
Kujtimi i tij do të jetojë gjatë, si një dritë që ndriçon rrugën e bashkëjetesës, respektit dhe dashurisë për tjetrin.
