Papa Leo XIV po përballet me krizën e tij të parë serioze në krye të Kishës Katolike, pasi një grup tradicionalist i lidhur me meshën latine tradicionale ka njoftuar planet për të shuguruar peshkopë të rinj pa miratimin e Selisë së Shenjtë. Ky veprim shihet në Vatikan si një kërcënim i drejtpërdrejtë për unitetin e kishës dhe një ringjallje e mundshme e skizmës.
Bëhet fjalë për Shoqërinë e Shën Piut X (SSPX), me seli në Zvicër, e cila prej më shumë se katër dekadash ka qenë burim tensionesh me Vatikanin për shkak të kundërshtimit të saj ndaj reformave modernizuese të Koncilit të Dytë të Vatikanit në vitet 1960. Shoqëria drejton shkolla, kapela dhe seminare në mbarë botën dhe mbështetet nga besimtarë që preferojnë ritin e vjetër latin të meshës.
Kriza aktuale sjell ndër mend ngjarjet e vitit 1988, kur themeluesi i SSPX-së, kryepeshkopi Marcel Lefebvre, shuguroi katër peshkopë pa lejen e Papës, duke argumentuar se po mbronte traditën e kishës. Vatikani reagoi menjëherë duke e shkishëruar Lefebvren dhe peshkopët e rinj, ndërsa shoqëria vazhdon edhe sot të mos ketë status juridik brenda Kishës Katolike.
Sipas doktrinës katolike, miratimi papnor për shugurimin e peshkopëve është thelbësor për të garantuar vazhdimësinë apostolike që nga koha e apostujve të Krishtit. Shugurimet pa këtë miratim konsiderohen shkelje e rëndë dhe sjellin shkishërim automatik për të gjithë të përfshirët.
Megjithatë, pavarësisht ndarjes formale me Romën, SSPX ka vazhduar të rritet, duke mbledhur rreth vetes priftërinj, murgesha dhe laikë të përkushtuar ndaj meshës para Koncilit të Vatikanit II. Përpjekjet për pajtim nuk kanë munguar. Në vitin 2009, Papa Benedikti XVI hoqi shkishërimin e peshkopëve të mbetur gjallë dhe lehtësoi kufizimet për meshën latine tradicionale, në një gjest afrimi.
Këto përpjekje u zbehën pas polemikave të shkaktuara nga një prej peshkopëve të SSPX-së, Richard Williamson, i cili mohoi publikisht Holokaustin. Gjatë pontifikatit të Papa Françeskut, marrëdhëniet me tradicionalistët u përkeqësuan më tej, pasi ai riktheu kufizimet ndaj meshës së vjetër, duke e cilësuar atë burim përçarjeje.
Papa Leo XIV ka pranuar ekzistencën e tensioneve dhe ka shprehur gatishmëri për dialog, duke lejuar edhe disa përjashtime nga masat e ashpra të paraardhësit të tij. Megjithatë, SSPX njoftoi këtë javë se do të vazhdojë me shugurimet e reja më 1 korrik, duke argumentuar se kjo është e domosdoshme për të garantuar të ardhmen e shoqërisë.
Kreu i SSPX-së, prifti Davide Pagliarani, deklaroi se i kishte shkruar Papës për nevojën e peshkopëve të rinj, por se përgjigjja nga Vatikani “nuk i është përgjigjur në asnjë mënyrë kërkesave tona”. Sipas tij, shoqëria ndodhet në një “gjendje objektive nevoje të rëndë shpirtërore”.
Nga ana tjetër, zëdhënësi i Vatikanit, Matteo Bruni, bëri të ditur se kontaktet mes Selisë së Shenjtë dhe SSPX-së vazhdojnë, me synimin për të shmangur përçarjet dhe zgjidhjet e njëanshme.
Në qendër të debatit mbetet mesha latine tradicionale, e zhvilluar në latinisht, me priftin të kthyer nga altari, në kontrast me reformën e Vatikanit II që lejoi përdorimin e gjuhëve vendase dhe pjesëmarrje më aktive të besimtarëve. Përkrahësit e ritit të vjetër e konsiderojnë atë më solemn dhe më të thellë shpirtërisht, ndërsa kritikët e shohin si simbol ndarjeje brenda kishës.
Vendimi i SSPX-së për të ecur përpara pa miratimin e Papës rrezikon të thellojë krizën dhe të vendosë Papën Leo XIV përballë një prove të vështirë për unitetin e Kishës Katolike./Assossiated Press
