Festa e lashtë e Nowruzit, e njohur si Viti i Ri Persian, vazhdon të festohet prej më shumë se 3,000 vitesh si simbol i fitores së pranverës mbi errësirën dhe fillimit të një cikli të ri jetësor.
E shënuar në ditën e ekuinoksit pranveror, më 20 mars, kjo festë përkon me fillimin e pranverës në hemisferën veriore, por për rreth 300 milionë njerëz në mbarë botën ajo përfaqëson edhe fillimin e Vitit të Ri. Nowruz është festa tradicionale në Iran, ku kalendari diellor nis pikërisht në këtë moment astronomik.
Me rrënjë në Zoroastrizmi, një fe e lashtë e Persisë që e konsideronte ardhjen e pranverës si triumf të dritës ndaj errësirës, Nowruzi ka mbijetuar ndër shekuj, përfshirë edhe periudhën pas pushtimit islam të shekullit të shtatë. Përmes diasporës persiane, kjo festë është përhapur në shumë vende të botës.
Traditat e festimit fillojnë javë përpara, ku njerëzit kryejnë rite pastrimi dhe përgatitjeje në shtëpitë e tyre. Një nga ritualet më të njohura është nata e Charshanbe Suri, gjatë së cilës njerëzit kërcejnë mbi zjarr për të larguar fatin e keq. Po ashtu, vizitat në varreza dhe nderimi i të ndjerëve janë pjesë e rëndësishme e kësaj periudhe.
Një tjetër simbol i rëndësishëm është tryeza tradicionale “haft-seen”, e përbërë nga shtatë elemente që fillojnë me shkronjën “s” në gjuhën persiane, si filizat e grurit që simbolizojnë rilindjen, molla për pjellorinë, hudhra për mbrojtje dhe uthulla për durimin.
Sot, Nowruz festohet gjerësisht në shumë vende, përfshirë Afganistani, Azerbajxhani, Kazakhstan, Shqipëria e Kosova dhe rajone të tjera me komunitete persiane.
Në vitin 2009, UNESCO e përfshiu Nowruz në Listën Përfaqësuese të Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të Njerëzimit, duke vlerësuar rolin e saj në promovimin e paqes, solidaritetit dhe bashkëjetesës mes komuniteteve.
Megjithëse është një festë e lashtë, Nowruzi mbetet aktuale edhe sot, duke bashkuar miliona njerëz në mbarë botën në festimin e jetës, shpresës dhe fillimeve të reja./National Geografic History
