Daria Apakhoncic, mësuese e gjuhës ruse, sot ka frikë se do të duhet të largohet sërish nga shtëpia e saj nëse shpallet sërish agjente e huaj. Kjo grua ruse u etiketua si agjente e ndikimit të huaj në vendin e saj pasi botoi dy libra për fëmijë, përralla feministe, por edhe për shkak të aktivizmit të saj kundër luftës. Për shkak të kësaj, ajo duhej të largohej, dhe tani një ligj i ngjashëm me atë në Rusi është miratuar në atdheun e saj tjetër – Gjeorgji.
Teksa ecën mes njerëzve që kanë protestuar prej ditësh në kryeqytetin Tbilisi, Daria përshkruan përvojat që ajo dhe familja e saj kanë kaluar për shkak të statusit të saj si agjente e huaj që e çoi larg nga vendlindja e saj, Shën Petersburg.
“Dhe kjo ishte një tronditje për mua, sepse nuk jam gazetar, nuk punoj në organizata joqeveritare. Unë jam ende thjesht një profesoreshë”, thotë ajo.
Para marrjes së këtij statusi, ajo u punësua si profesoreshë në Kryqin e Kuq Rus, ku jepte mësim studentë dhe emigrantë të huaj. Mjaftuan paratë që mori nga jashtë për atë punë për ta deklaruar agjente të huaja
“Jam arrestuar disa herë në Rusi, për shkak të aktivizmit tim. Dhe kjo ishte shumë traumatike për mua dhe fëmijët e mi. Edhe djali im në një farë mënyre është arrestuar me të atin”, thotë Daria.
Pas mbërritjes në Tbilisi, familja e saj ende po jeton pasojat e represionit që përjetuan në atdheun e tyre. Ajo kujton se si fëmijët e saj, pasi kanë parë policinë, janë fshehur nga frika, të cilën e konsideron si një nga pasojat më të tmerrshme të këtij ligji.
Shembuj si ai i Darias kanë frymëzuar qytetarët gjeorgjianë të protestojnë kundër këtij ligji që nga mesi i prillit. Ata që erdhën pothuajse çdo natë maji para ndërtesës së Parlamentit të Gjeorgjisë, paralajmërojnë se ky ligj është një rrezik për të gjithë qytetarët dhe theksojnë se ata mund të arrestohen vetëm për pjesëmarrje në protesta. Por pavarësisht këtij kërcënimi, studentët, të cilët janë më të zëshmit në luftë, nuk ndjekin klasat e universitetit, por nxjerrin mësimet e luftës demokratike për të drejtat e tyre në rrugë.
“Nuk mund të arrijmë asgjë nëse nuk jemi pjesë e familjes evropiane dhe nëse nuk jemi të lirë, siç duhet të jemi. Sepse nëse shkojmë sot në universitete dhe nuk vijmë në protesta, nesër do të zgjohemi në Rusi, në një regjim autoritar”, thotë studentja Liza Partzuania.
Po kështu pohon edhe Sandro Zibzibade, një nga organizatorët e protestës, i cili thotë se në miratimin e këtij ligji sheh “metoda klasike të terrorit rus”, por shoqëria gjeorgjiane e di se çfarë është liria dhe do të luftojë për të.
“Kjo nuk është një luftë kundër ligjit rus në Gjeorgji. Nuk bëhet fjalë vetëm për BeH, Moldavinë, Ukrainën”, thotë ai dhe shton se po lufton kundër “putinizmit”.
Rruga nga integrimi evropian në ligjin rus
Kur ideja e të ashtuquajturit ligji për agjentët e huaj u shfaq për herë të parë në Gjeorgji në pranverën e vitit 2022, protestat e qytetarëve penguan përkohësisht autoritetet ta miratonin atë. Por organizatat joqeveritare vunë re tashmë në atë kohë se kishte një ndryshim në qëndrimet e njerëzve në pushtet dhe një përhapje më e madhe e propagandës proruse, në procesin e së cilës ata u bënë objektivi kryesor në synimin e qeverisë për të devijuar vend nga rruga euroatlantike dhe ta afrojnë më tej me Rusinë.
Eka Gigauri, drejtoreshë e Transparency International Georgia, thotë se në këtë ligj ata njohën një përpjekje të autoriteteve për të mbytur shoqërinë civile nën maskën e gjoja transparencës, siç u bë në Rusi, e cila miratoi një ligj të ngjashëm në vitin 2012.
“Qëllimi kryesor ishte mbyllja e mediave dhe organizatave joqeveritare që flisnin për korrupsion në qeveri. Për disa muaj dhe vite, njerëzit që e bënin këtë ose u vranë në Rusi ose u desh ta linin atë. Dhe ne shohim një trend të tillë në shumë vende të botës, në diçka që ne e quajmë ‘skenari rus’”, thotë ajo.
Edhe para miratimit të ligjit, dhuna policore në Gjeorgji u rrit dhe profesori universitar Gia Japaridze ishte një nga viktimat e represionit për aktivizmin e tij kundër këtij ligji. Pas pjesëmarrjes në protesta dhe dalje publike kundër përpjekjeve të qeverisë për të miratuar ligjin, një grup burrash e rrahën atë para shtëpisë së tij.
“Më ndoqën. Ai ishte planifikuar, organizuar, zbatuar dhe mbështetur nga partia në pushtet si dhe agjencitë e sigurimit shtetëror. Ata i dinin të gjitha hapat e mi”, thotë Japaridze.
Ai shpjegon se si në një moment të caktuar ka pasur një nxitje unike nga Rusia për autoritete të caktuara në Kirgistan, Bosnjë dhe Hercegovinë, Sllovaki dhe Gjeorgji për ta miratuar këtë ligj. Konkretisht, në Gjeorgji, ai e konsideron përgjegjëse për miratimin e ligjit partinë në pushtet “Ëndrra Gjeorgjiane”, presidentja e nderit e së cilës Bidzina Ivanishvili është një nga biznesmenët më të pasur gjeorgjianë dhe e bëri pasurinë e tij në Rusi.
“Nuk kisha asnjë dyshim se ky njeri ishte i lidhur me Rusinë dhe se i gjithë ishte një operacion rus i planifikuar dhe i organizuar shumë mirë”, shton Japaridze.
Giorgi Chitidze, menaxher programi i Fondacionit të Shoqërisë Civile të Gjeorgjisë, thotë se deklaratat e politikanëve tregojnë më së miri se sa janë ata antiperëndimor dhe pro-rus.
Ata po përmbysin zgjedhjen e vendosur historike të Gjeorgjisë për të shkuar në Perëndim dhe duan ta vendosin atë krah për krah me Rusinë, Bjellorusinë, Kirgistanin dhe këtë lloj bashkimi që dëshiron të rindërtojë Bashkimin Sovjetik.
Mijëra njerëz po luftojnë kundër ligjit në rrugë për gati dy muaj. Foto: Detektor
Një qëndrim të ngjashëm ka edhe përfaqësuesja e opozitës në parlamentin e Gjeorgjisë, Tina Bokuchava, e cila thotë se autoritetet nuk i kanë kursyer fjalët e tyre në përpjekje për të poshtëruar partnerët perëndimorë të Gjeorgjisë, duke i bindur qytetarët se Perëndimi në fakt dëshiron të nisë një luftë globale.
“Është një teori e madhe konspirative që nuk ka asnjë lidhje me realitetin, qëllimi i së cilës është shumë i rrezikshëm, që është të portretizojë Perëndimin si armik të Gjeorgjisë. Por qytetarët e dinë shumë mirë se kush janë miqtë dhe kush janë armiqtë e tyre, sepse është Rusia e Putinit ajo që është armiku më i madh i Gjeorgjisë dhe aktualisht zë 20 për qind të vendit tonë”, shpjegon ajo.
Qytetarët në Republika Srpska pa reagim ndaj “ligjeve ruse”
Ashtu si në Gjeorgji, edhe në Republikën Srpska, ligji filloi të diskutohej në vitin 2022. Fati i tij ishte i ngjashëm me atë të Gjeorgjisë – ai u harrua për një kohë, dhe më pas e nxorën nga sirtari në pranverën e vitit 2024, pothuajse në të njëjtën kohë si në Gjeorgji. Por ndryshe nga autoritetet në Tbilisi, të cilat miratuan ligjin pavarësisht kritikave dhe protestave, në Banja Luka ata e tërhoqën përkohësisht tekstin e ligjit nga votimi. Një nga propozuesit më të zëshëm të ligjit dhe presidenti i këtij subjekti, Milorad Dodik, e arsyetoi tërheqjen me nevojën e harmonizimit të mëtejshëm të ligjit me normat evropiane, megjithëse zgjidhja e propozuar është edhe më rigoroze se ajo gjeorgjiane.
Vetëm disa organizata në Bosnje dhe Hercegovinë po paralajmërojnë për këtë. Milica Pralica nga “Oshte nula” dhe aktivistë të tjerë nuk besojnë në Dodik, duke thënë se modeli i tij nuk ishte ligji rus.
“Edhe pse ligji është në nivel entiteti, më duhet të them se as organizata, as individë, as media nga një ent tjetër, të cilat në çfarëdo mënyre do të kritikonin qeverinë ose do të tregonin parregullsi në punën e qeverisë aktuale politike në RS. , janë të përjashtuar”, thotë Pralica.
Nga ana tjetër, kryetari i Asamblesë Kombëtare të RS-së, Nenad Stevandiq, pretendon se qëllimi i ligjvënësit nuk është rrezikimi i shprehjes dhe lirisë publike, por nevoja për regjistrimin e organizatave që, siç thotë ai, sponsorizohen dhe përhapin urrejtje dhe urrejtje dhe ofendojnë njerëzit.
“Sigurisht që ka nevojë që në një farë mënyre të rregullohet hapësira mediatike dhe hapësira mediatike është e lidhur ngushtë me punën e organizatave joqeveritare, sepse shumë prej tyre sponsorizojnë dhe krijojnë lajme mediatike”, shpjegon Stevandiq.
Ligjet në Gjeorgji dhe BeH nuk provokojnë vetëm reagime nga organizatat vendase joqeveritare dhe qytetarët. Autoritetet në Republika Srpska morën kritika dhe thirrje të qarta nga partnerët ndërkombëtarë nga perëndimi për të mos miratuar ligjin. Pas miratimit të ligjit në Gjeorgji, SHBA vendosi sanksione ndaj politikanëve të caktuar dhe Delegacioni i BE-së në Gjeorgji shprehet qartë se ky ligj është në kundërshtim me parimet demokratike.
Japaridze beson se për shkak të këtij ligji, Gjeorgjia do të bëhet një “shtet i rrëmbyer” dhe se hapat e ardhshëm do të jenë shpallja e partive politike si agjentë të huaj, në mënyrë që ato të mos marrin pjesë në zgjedhjet që do të vijnë në vend në tetor. Nëse kjo ndodh, shton ai, Gjeorgjia do të bëhet si Rusia, Koreja e Veriut apo Arabia Saudite, domethënë vende ku nuk ka opozitë politike.
“Kjo do të thotë se ata po shemben vendin, se Gjeorgjia nuk do të bëhet kurrë anëtare e BE-së apo NATO-s dhe se ata do të shkatërrojnë të ardhmen e saj. Kjo nuk është vetëm një luftë kundër ligjit, por një luftë për të ardhmen e këtij vendi”, shton ai. /Detektor
