Në shtator të vitit 2024, ekspertët holandezë të sigurisë kibernetike zbuluan se dikush kishte depërtuar në sistemet kompjuterike të Policisë Kombëtare dhe kishte hyrë në llogarinë e emailit të një punonjësi të policisë.
Hakeri, ose grupi, kishte përdorur një informacion të vjedhur – një pjesë e të dhënave që ruhen përkohësisht në pajisjen e një përdoruesi nga shfletuesit e internetit – për të hyrë në librin elektronik të adresave të personit.
Kjo do të thoshte se hakeri kishte qasje në të gjitha kontaktet në emailin e personit; duke përfshirë potencialisht të gjithë 64.000 punonjësit e forcës policore, për të mos përmendur emrat e mundshëm të burimeve ose informatorëve të përdorur nga policia.
Për herë të parë, “Holanda kishte rënë viktimë e një sabotimi të qëllimshëm kibernetik nga një grup i mbështetur nga Rusia”, përfundoi agjencia e inteligjencës ushtarake e vendit në një raport. Grupi, të cilit më vonë iu vu nofka “Laundry Bear”, “ka dëshmuar se është veçanërisht i suksesshëm”.
“Shpërtheu në media. Shkaktoi shumë shqetësim” mes ligjvënësve holandezë, agjencive të sigurisë dhe publikut të gjerë, tha Bart van den Berg, i cili ishte analisti kryesor i inteligjencës dhe menaxher i krizave në Qendrën Kombëtare të Sigurisë Kibernetike të qeverisë.
Ai shtoi: “Ishte një çështje e ndjeshme”.
Dy vjet më vonë, Denis Obrezko, një programues IT 35-vjeçar nga rajoni qendror rus i Samarës, u ndalua më 6 nëntor nga policia tajlandeze mbi bazën e një fletarrestimi amerikan. Në dhomën e tij të hotelit në qytetin turistik Phuket, policia sekuestroi laptopin, telefonin celular dhe një portofol digjital të Obrezkos.
Javën e kaluar, rreth një muaj pasi u ekstradua, Obrezko doli për herë të parë para një gjykate federale në Boston, ku u deklarua i pafajshëm për akuzat se kishte hakuar pothuajse një duzinë kompanish dhe agjencish qeveritare amerikane.
Ai përballet me burgim deri në 10 vjet.
Arrestimi – dhe ekstradimi – i hakerëve rusë mbi bazën e fletarrestimeve amerikane në mbarë botën dikur ishte një dukuri e zakonshme. Autoritetet në Moskë një kohë e akuzuan SHBA-në se po kryente “gjueti” ndaj qytetarëve rusë.
Kjo ka qenë më pak e zakonshme gjatë pesë vjetëve të fundit. Një nga arsyet pse rasti i Obrezkos është i pazakontë. Ajo që është gjithashtu e pazakontë është se Obrezko dikur punonte për agjencinë kryesore të inteligjencës së Rusisë, Shërbimin Federal të Sigurisë, e njohur si FSB.
Dhe, kompania private për të cilën ai punonte në kohën e sulmeve të dyshuara thuhet se ishte e lidhur me një tjetër ish-oficer të FSB-së.
Edhe ai mund të ketë qenë i pakujdesshëm.
“Dua të them, çfarë po i thoshte mendja të shkonte në Tajlandë?” tha van den Berg. “Këta njerëz rrezikojnë të arrestohen kur ndodhen jashtë Rusisë”.
“Diçka në llogaritjet e tij kriminale ruse shkoi keq”, shtoi ai. “Ose nënvlerësoi inteligjencën perëndimore. Ose mbivlerësoi mbrojtjen e tij” nga shteti rus.
“Zoti Obrezko është deklaruar i pafajshëm dhe synon ta mbrojë çështjen me vendosmëri në gjykatë, si nga pikëpamja ligjore ashtu edhe faktike”, tha avokati mbrojtës Maksim Nemtsev.
“Meqenëse çështja është ende në shqyrtim, nuk besojmë se është e përshtatshme të debatojmë faktet në media”, shtoi ai.
Biznes vendor
Rreth tre vjet para se të hakohej sistemi i policisë holandeze, organizata e themeluar nga i ndjeri Aleksei Navalny, aktivisti rus kundër korrupsionit, raportoi se më shumë se gjysmë milioni adresa emaili të përdorura për regjistrim në organizatën e Navalnyt ishin vjedhur.
Shumë prej atyre të cilëve iu vodhën emailet më vonë raportuan se kishin marrë mesazhe kërcënuese.
Operacioni përfshinte dikë që krijonte emra domenesh të rrejshme – faqe interneti të shkruara qëllimisht gabim që ngjanin me ato të vërteta – dhe më pas i përdorte ato për të dërguar emaile. Ndonjëherë ato përmbanin mesazhe të infektuara me viruse.
Një hetim i vitit 2021 nga Current Time gjurmoi një adresë emaili te një sërë domenesh fiktive të përdorura për të ngacmuar biznese në Samara, një rajon përgjatë lumit Vollga në Rusinë qendrore.
Domenet ishin të lidhura me një biznesmen të quajtur Mikhail Dudin, i cili thuhet se bashkëpunonte me një ish-oficer të FSB-së nga rajoni, Pavel Seleznev. As Dudin dhe as Seleznev nuk ishte e mundur t’i kontaktonim për koment.
Emri i Dudinit shfaqet në një bazë të dhënash të përdorur nga GetContact, një aplikacion i njohur që ndihmon njerëzit të identifikojnë telefonatat. Aplikacioni u lejon përdoruesve të kërkojnë një numër telefoni dhe ta krahasojnë atë me emra të tjerë llogarish.
Sipas Current Time, llogaria e Dudinit në GetContact shfaqet me nofkën “Ethan Hunt” – një referencë ndaj personazhit kryesor të filmave aksion “Mission: Impossible”.
Një nga kompanitë e Dudinit quhej Yutek-NN, e cila e përshkruan veten si një kompani që përdor “teknologji të avancuar, koncepte inovative dhe dizajn kreativ”. Kompania ishte e licencuar për të shitur pajisje teknike të specializuara të projektuara për mbledhje të fshehtë informacioni, një licencë që zakonisht lëshohet nga FSB-ja.
Sipas dokumenteve të paraqitura në gjykatën amerikane, Obrezko ishte zëvendësdrejtor i Yutek, të cilës iu bashkua në vitin 2023.
“Është misioni juaj, nëse vendosni ta pranoni”
Një llogari në platformën ruse të rrjeteve sociale VK tregon se Obrezko u diplomua në Universitetin Bauman, një shkollë teknike në Moskë që u identifikua nga një konsorcium mediash si një vend ku trajnohen hakerët e qeverisë.
Përpara se t’i bashkohej Yutekut, Obrezko punoi për FSB-në midis viteve 2012 dhe 2017, sipas një deklarate nën betim të FBI-së, e cila u bë publike në kohën e ekstradimit të tij. Nuk është e qartë se çfarë bënte ai atje.
Sipas Reuters, Obrezko punoi për Kaspersky Lab, zhvilluesin e njohur të programeve antivirus me seli në Moskë, përpara se t’i bashkohej Ministrisë ruse të Situatave Emergjente; në vitin 2021 ai ishte folës i ftuar në një aktivitet të organizuar nga Universiteti Teknik i Moskës për Komunikime dhe Informatikë. Ai u prezantua si zëvendësdrejtor i qendrës së informacionit dhe analizës së ministrisë.
