Raporti i Progresit për Kosovën tha se lufta kundër korrupsionit ka shënuar “përparim të kufizuar” në Kosovë, duke vënë në pah se numri i rasteve ku nuk përfshihen zyrtarët e lartë është rritur ndjeshëm, por ka rënë ai i rasteve ku të përfshirë janë zyrtarët e lartë.
Raporti, i hartuar nga Komisioni Europian, mbulon periudhën nga 1 shtatori 2025 deri më 1 shtator 2026,
“Kosova ndodhet ndërmjet një faze të hershme të përgatitjes dhe një niveli të caktuar të përgatitjes në luftën kundër korrupsionit dhe ka shënuar përparim të kufizuar. Sa u përket rasteve të korrupsionit që nuk përfshijnë zyrtarë të nivelit të lartë, numri i vendimeve përfundimtare gjyqësore dhe i dënimeve është rritur ndjeshëm. Megjithatë, në rastet e korrupsionit të nivelit të lartë është shënuar rënie e numrit të vendimeve përfundimtare gjyqësore dhe e dënimeve”, thuhet në raport.
Raporti vë në dukje gjithashtu se Kosova ende nuk ka një kornizë gjithëpërfshirëse strategjike për luftimin e korrupsionit dhe i mungon një qasje koherente për forcimin e përpjekjeve kundër tij.
Megjithatë, raporti thotë se Ligji për Mbrojtjen e Sinjalizuesve është në përputhje me legjislacionin më të fundit të BE-së në këtë fushë.
“Numri i raportimeve të sinjalizuesve të pranuara nga Agjencia për Parandalimin e Korrupsionit (APK) është rritur ndjeshëm, duke u dyfishuar pothuajse krahasuar me vitin e kaluar. Kjo tregon një prirje më të madhe për raportimin e praktikave korruptive”.
Për më tepër, APK-ja ka dëshmuar qasje proaktive dhe ka përcjellë në mënyrë të kënaqshme rastet e referuara te autoritetet e tjera kompetente të zbatimit të ligjit për veprime të mëtejshme.
Agjencia ka arritur me sukses të trajtojë dorëzimin dhe regjistrimin e deklarimeve të pasurisë, por duhet të bëjë përpjekje të mëtejshme për të forcuar kontrollin dhe verifikimin efektiv të këtyre deklarimeve, thuhet në raport.
Raporti thotë se shumica e institucioneve publike i kanë dorëzuar me kohë planet e integritetit, por ato duhet të zbatohen në mënyrë më efektive.
“Njëkohësisht, Kosova ka vazhduar të kryejë vlerësime të rrezikut në sektorët veçanërisht të ekspozuar ndaj korrupsionit”.
Ndërkohë, ay thuhet se rekomandimet e Komisionit Europian të vitit të kaluar janë zbatuar pjesërisht dhe mbeten kryesisht të vlefshme.
Gjatë vitit të ardhshëm, Kosova duhet:
– të përmirësojë parandalimin dhe zbulimin e korrupsionit duke rritur më tej kapacitetet e Agjencisë për Parandalimin e Korrupsionit në aspektin e personelit dhe ekspertizës, si dhe duke siguruar që institucionet publike të miratojnë planet e integritetit dhe t’i zbatojnë ato plotësisht, përfshirë përmes mekanizmave të përshtatshëm të raportimit;
– të sigurojë zbatimin e legjislacionit ekzistues kundër korrupsionit dhe të miratojë një strategji kombëtare dhe plan veprimi kundër korrupsionit për periudhën 2026–2028, në përputhje me praktikat dhe standardet më të mira europiane;
– të forcojë përpjekjet për përmirësimin e cilësisë së hetimeve në rastet e korrupsionit të nivelit të lartë, të rrisë kapacitetet e Njësisë së Veçantë Hetimore të Policisë dhe të sigurojë bashkëpunimin e saj efektiv me Prokurorinë Speciale.
